Hôm nay, 15 tháng Giêng Tân Sửu, ngày rằm 15 lớn đầu tiên của năm Âm lịch. Và cũng là ngày Tết Nguyên Tiêu hay Tết Thượng Nguyên.
Theo quan niệm của người Việt “âm lịch”, một năm có 3 ngày Rằm lớn: tháng Giêng (Thượng Nguyên), tháng Bảy (Trung Nguyên) và tháng Mười (Hạ Nguyên). Người theo Phật giáo từ xưa có câu tục ngữ “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng”.
Rằm tháng Giêng đối với nhiều người, đặc biệt là những người coi trọng về tâm linh, cũng như những ai nấn níu buông bỏ không đành, coi như chính thức hết một cái Tết. Trước đó, cái gì cũng được hẹn “sau Rằm tháng Giêng cái đã”.
Đối với người Hoa, Tết Nguyên Tiêu mừng rằm đầu tiên của năm mới có xuất xử từ văn hóa Trung Hoa xa xưa và được xem là ngày lễ quan trọng đầu tiên sau dịp tết Nguyên Đán.
Tết Nguyên Tiêu, hay còn gọi là Lễ Thượng Nguyên, Lễ hội Hoa đăng (Lantern Festival, Spring Lantern Festival). Mọi năm, vào dịp này, khu vực Chợ Lớn, đặc biệt là các chùa người Hoa, treo đầy đèn lồng đỏ – một phong tục để tạ ơn vị quan thiên triều.
Tết Nguyên Tiêu (元 宵) còn được hiểu là đêm vọng đầu tiên của năm mới. Vào dịp Nguyên tiêu, người Hoa thường đi chùa, miếu cầu cho một năm bình an, khỏe mạnh và phát tài phát lộc.
Truyền thuyết nói rằng Lễ này là do Hán Văn Đế lập ra để kỷ niệm bình định phe Lữ (hậu). Lấy ngày 15-1 làm ngày bình loạn phe Lữ hậu là ngày dân chúng Đồng lạc cùng vui.
Ngày xưa, Tết Nguyên tiêu có thưởng thức đèn lồng, đoán câu đố trong lồng đèn. Tập tục này cho nam thanh nữ tú có cơ hội giao tiếp gặp mặt, vì thế Tết Nguyên tiêu có thể nói là Ngày Tình Nhân (Valentine) phương đông.
Đối với người dân Sài gòn, Tết Nguyên tiêu diễn ra trên toàn địa bàn Q.5 tập trung tại các hội quán, kéo dài từ ngày 10 tháng giêng đến hết tháng giêng,
trong đó các hoạt động cộng đồng tập trung chủ yếu từ ngày 12 đến 18 tháng giêng, lễ chính vào ngày rằm.
Dễ dàng nhận thấy người dân tích cực đóng góp nhân lực, tài lực, thực hành, nghi lễ. Các hội đoàn (tổ chức theo nghề nghiệp) đóng góp các chương trình, trò chơi rất đặc trưng: chương trình văn nghệ, ca kịch cổ truyền người Hoa, múa lân sư rồng, võ thuật, đại la, thư pháp, nghệ thuật đường phố…
Vào ngày 5 tháng 7 năm 2020 Uỷ ban nhân dân quận 5 đã tổ chức lễ đón nhận bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trong niềm hân hoan của mọi người dân. Đưa Tết Nguyên Tiêu của người Hoa tại quận 5 vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể.
Hoạt động nổi bật và thể hiện độc đáo Tết Nguyên Tiêu của người Hoa Quận 5 là diễu hành, trình diễn nghệ thuật đường phố, thu hút đông đảo du khách và cả cư dân thành phố tham dự, đón xem. Tuy nhiên, vì tình hình dịch bệnh, Lễ hội Tết Nguyên Tiêu năm nay 2021 chỉ được diễu hành bằng xe hơi, không cho người đi bộ diễu hành (được vào ĐẠI THẾ GIỚI – NHÀ VĂN HÓA QUẬN 5 chụp hình)
Được biết, cộng đồng người Hoa ở Việt Nam hiện có khoảng 750.000 người, chiếm 0,8% dân số cả nước (theo Điều tra Dân số 2019). Con số này giảm mạnh so với trước 1975. Sau 30-4-1975, người Hoa có khoảng 1,5 triệu người (chiếm 4% dân số cả nước), trong đó có khoảng 300.000 ở miền Bắc. Người Hoa tập trung đông nhất là ở Sài gòn (hiện khoảng nửa triệu người), nơi Chợ Lớn được ví như Chinatown lớn nhất thế giới.
Tham khảo, Saigon Hẻm! Ảnh MC Hiếu Hiếu
