Tư liệu tham khảo tại đây: https://bit.ly/32izgRB

Nghe có vẻ khá là kì lạ, nhưng có một Hệ Mặt Trời nằm trong Hệ Mặt Trời của chúng ta.

Tất nhiên, đây chỉ là một cách nói ví von mà thôi. Nhưng nếu chúng ta nhìn vào Sao Mộc và bốn Mặt Trăng Galilean đang quay quanh nó, ta sẽ thấy sự phân bố hành tinh-mặt trăng này… khá giống với Hệ Mặt Trời của chúng ta

Nói sơ qua về bốn Mặt Trăng này của Sao Mộc, chắc hẳn bạn cũng đã đoán ra chúng được phát hiện bởi ai rồi nhỉ?

Đúng vậy. Vào một đêm năm 1609, Galileo quan sát thấy rằng có ba chấm sáng rất gần Sao Mộc, và thật kì lạ chúng nằm gần như thẳng hàng. Phấn khích trước phát hiện mới, ông dành những đêm sau để tiếp tục theo dõi. Một chấm sáng nữa xuất hiện.

Sau khi phác thảo những vị trí khả kiến của chúng qua quan sát, ông đã nhận ra chúng đang thật sự bay xung quanh Sao Mộc, hệt như cách Mặt Trăng của chúng ta di chuyển quanh Trái Đất.

Khi ông công bố phát hiện này, nó đã giáng một đòn thật mạnh vào mô hình địa tâm (hệ Ptolemaios) do nhà thiên văn học Ptolemy đề xuất.

Galileo đã đặt tên chúng lần lượt theo bốn người trong gia đình hoàng tộc Medici vì đã bảo trợ cho việc xuất bản của ông và gọi chúng là “Những ngôi sao Medician”, sau này chúng lại được biết đến dưới tên gọi: Những Mặt Trăng Galilean.

Từ đó, nhiều nghiên cứu và đo đạc về bốn Mặt Trăng đã được thực hiện. Lần lượt từ trong ra ngoài, chúng là Io, Europa, Ganymede và Callisto (một điều thú vị là chúng đều được đặt tên theo các nhân vật trong thần thoại Hi Lạp, dù Jupiter là một vị thần trong thần thoại La Mã)

Chúng có kích cỡ khác nhau, từ nhỏ hơn Mặt Trăng của Trái Đất (Europa) đến lớn hơn Sao Thủy (Ganymede).

Khối lượng riêng của chúng giảm theo thứ tự từ trong ra ngoài, khá giống với sự phân bố của các hành tinh khí trong Hệ Mặt Trời. Bên cạnh đó, chúng có các chu kì quỹ đạo khác nhau.

Đặc biệt hơn, chúng cũng có những thành phần cấu tạo và tính chất khác nhau, khiến ý tưởng về chúng như là một mô hình Hệ Mặt Trời thu nhỏ càng được đón nhận.

Sao Mộc, hành tinh mà khối lượng lớn đến nỗi khối tâm của Hệ Mặt Trời – Sao Mộc không nằm thuộc Mặt trời nữa. Hơn thế, nó còn phát ra nhiều năng lượng nhiệt hơn so với nhiệt lượng nó nhận được từ Mặt Trời.

Do đó có thể xem Mộc Tinh như là một anh cả của Hệ Mặt Trời của chúng ta. Thuở còn trai trẻ (mới hình thành), Sao Mộc nóng hơn và có đường kính lớn gấp 2 lần hiện nay, do vậy nó thực sự giống Mặt Trời nếu nhìn theo một góc độ nào đó.

Io, với hơn 400 núi lửa hoạt động, là thiên thể có hoạt đọng địa chất mạnh nhất trong Hệ Mặt Trời. Bên cạnh đó, lõi giàu sắt và lớp vỏ gồm nhiều hợp chất đá khiến nó trông giống một hành tinh đất đá.

Europa, nhẵn mịn và sáng với một lớp nước băng dày 100-200km bao phủ xung quanh. Vì lực hấp dẫn quá mạnh của Sao Mộc, một bên của Mặt Trăng này luôn đối diện với hành tinh này. Europa chủ yếu là đá silicat và có lõi sắt, với bầu không khí mỏng chủ yếu là oxi.

Ganymede, vệ tinh tự nhiên lớn nhất trong hệ mặt trời, thiên thể lớn thứ 9 trong hệ mặt trời (hơn cả Sao Thủy, dù khối lượng chỉ bằng một nửa Sao Thùy). Nó là Mặt Trăng duy nhất sở hữu từ quyển. Cấu tạo chủ yếu từ đá silicat và nước đá, có một đại dương nước mặn dày 200km dưới bề mặt giữa các vỏ lớp băng, Ganymede thực sự là một thế giới băng giá.

Callisto, Mặt Trăng có khối lượng riêng cao nhất. Trên bề mặt của thiên thể này có miệng núi lửa lớn nhất trong Hệ Mặt Trời. Bên cạnh đó, nó còn được bao quanh bởi một bầu không khí cực kì mỏng. Ở độ sâu khoảng 300km từ bề mặt, người ta tin rằng có một đại dương ở trong lòng Callisto.

Điều thú vị là, Europa và Callisto là 2 nơi mà các nhà khoa học cho rằng có thể tìm được sự sống bởi cấu tạo của nó khá thuận lợi (toàn nước là nước), tuy vậy vẫn chưa có một bằng chứng xác đáng nào cho việc này cả.

Thế là chúng ta đã dạo quanh một vòng một hệ mặt trời thu nhỏ rồi đấy!