Nhiếp ảnh thiên văn và các vấn đề với người mới chơi (Bài 1-1) – Trần Hạ
Nhiếp ảnh thiên văn và các vấn đề với người mới chơi – Đài quan sát Nam Hà Nội (wordpress.com)
1. Lựa chọn đúng đối tượng cần ghi hình
Bầu trời có vô số đối tượng để chúng ta ghi hình. Dựa vào các đối tượng đó mà nhiếp ảnh thiên văn nghiệp dư có thể chia thành nhiều thể loại, đơn giản nhất có thể kể đến như nhiếp ảnh Milky Way, nhiếp ảnh Mặt Trời, nhiếp ảnh hành tinh… Các thể loại nhiếp ảnh thiên văn khác nhau, dĩ nhiên, sẽ yêu cầu mua sắm thiết bị khác nhau. Trong nội dung bài viết này, tôi sẽ tập trung nhiều vào nhiếp ảnh DSO.
Tinh vân, thiên hà và cụm sao là đối tượng của nhiếp ảnh DSO.
DSO là gì? DSO (Deep Sky Object) là những đối tượng thiên văn nằm trong không gian sâu, trừ những vật thể sau: các ngôi sao riêng lẻ, các thiên thể nằm trong hệ Mặt Trời như Mặt Trăng, các vệ tinh, hành tinh, sao chổi, thiên thạch… Như vậy, nhiếp ảnh DSO hướng đến các đối tượng chính là tinh vân, thiên hà và cụm sao.
Góc nhìn trên bầu trời và độ sáng của DSO gần như là hai yếu tố quyết định đến “độ khó” khi ghi hình. Một công cụ đơn giản để kiểm tra góc nhìn và độ sáng của DSO có phù hợp với hệ thống của mình hay không, đó là phần mềm mô phỏng bầu trời Stellarium.
Một đối tượng được coi là “phù hợp” với người mới chơi phải thoả mãn cả hai điều kiện: có góc nhìn đủ lớn trên bầu trời và có độ sáng cao, dễ dàng chụp được với thời gian phơi không quá dài. Một số tinh vân hành tinh như tinh vân Nhẫn (Ring nebula) tuy sở hữu độ sáng “khủng” nhưng lại có góc nhìn tương đối nhỏ. Do đó, để ghi hình được chúng với độ chi tiết cao, chúng ta cần tới hệ thống kính nặng nề và giá thành không hề nhỏ. Tương tự, bầu trời đêm cũng có nhiều tinh vân sở hữu góc nhìn lớn nhưng lại vô cùng mờ nhạt, cần thời gian phơi sáng dài, đôi khi lên tới vài chục giờ ở những nơi có bầu trời trong và ít ô nhiễm ánh sáng. Đối với người mới chơi, anh em thường bối rối khi lựa chọn mục tiêu phù hợp với trình độ và thiết bị của mình. Thống kê sau cho thấy một số đối tượng tiềm năng ghi hình tại Việt Nam:
(*) Tiêu cự khuyên dùng được áp dụng với cảm biến APS-C thông dụng.
(*) Việc lựa chọn đối tượng và mức độ khó khi ghi hình dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của tôi chứ không có công thức cố định nào để đánh giá.
Dựa vào bảng trên, chúng ta nhận thấy: để ghi hình những đối tượng tiềm năng, một kính thiên văn sở hữu tiêu cự dưới 600mm là dễ dàng đáp ứng. Có vài vật thể thậm chí có thể chụp được được bằng lens tele máy ảnh như thiên hà Tiên Nữ, tinh vân Lagoon cùng vùng mây bụi lân cận (chỉ cần tiêu cự cỡ 200mm).
Dự định mua sắm thiết bị cho bất kỳ ai, kể cả người có kinh nghiệm chơi ảnh thiên văn cũng cần được bắt đầu từ khâu tính toán khả năng tương thích về mặt góc nhìn (fov: field of view) của hệ thống ghi hình với các đối tượng sắp nhắm tới. Một lưu ý rằng, với hệ thống càng gọn nhẹ và tinh giản, chúng ta càng tiết kiệm được chi phí cho các thiết bị liên quan. Người mới chơi nên tránh tâm lý “đua” độ lớn của kính, hay cho rằng tiêu cự kính càng dài thì càng chụp được nhiều đối tượng trên bầu trời. Thực tế, tiêu cự càng dài thì càng khó kiểm soát, đồng thời cũng không phù hợp để chụp những đối tượng có góc nhìn lớn (và dễ chụp) trên bầu trời như bảng trên đã liệt kê.
